Filmowa rzeczywistość – dokument na ekranie

AKTUALNOŚCI, FILM, POLSKA, ROZRYWKA, ŚWIAT

Scenariusze do tych filmów pisze samo życie i właściwie ono jest ich głównym tematem. Nie ma tu miejsca na fikcję i efekty specjalne, co nie oznacza, że nie możemy liczyć na wartką akcję i ciekawą fabułę. Filmy dokumentalne zajmują ważne miejsce w kinematografii i odgrywają znaczącą rolę w postrzeganiu świata i związanych z nim wydarzeń.

Zdziwią się ci, którzy uważają filmy dokumentalne za wymysł naszych czasów. Pierwsze filmy jakie powstawały były właśnie zapisami rzeczywistości. Prym wiedli tu oczywiście słynni bracia Lumière, którzy w 1885 roku zaczęli kręcić filmy, których podstawą było życie zwykłych ludzi jak choćby „Wyjście robotników z fabryki”. Wtedy projekty te nie nazywały się jeszcze dokumentami.

Po raz pierwszy nazwy tej – documentary film – użył John Grierson. Zdefiniował on ten gatunek następująco: „film dokumentalny to twórcza interpretacja rzeczywistości”. Określenie to miało się wówczas odnosić do filmu Roberta Josepha Flaherty’ego „Moana” z 1923 roku. Flaherty uznawany jest za jednego z pierwszych dokumentalistów, który podróżując po całym świecie zabierał ze sobą kamerę i nagrywał swoje ekspedycje. Stał się on również, choć nieświadomie, twórcą jednego z podgatunków filmu dokumentalnego – filmu etnograficznego. W 1922 roku powstał jeden z pierwszych filmów dokumentalnych pt. „Nanuk z Północy”, w którym Flaherty opowiedział historię plemienia Innuitów zamieszkujących wschodnie wybrzeże Zatoki Hudson.

Definicja Griersona okazała się jednak zbyt banalna i zdecydowano, że przy określaniu charakteru filmu brane będą pod uwagę jego cele społeczne, tematyka oraz sposób jego realizacji. Zbyt szerokie interpretowanie pierwszej definicji doprowadziło do tego, że w 1948 roku World Union of Documentary – Światowy Kongres Dokumentalistów sformułował pierwsze oficjalne wyjaśnienie pojęcia filmu dokumentalnego. Nowa definicja brzmiała: „Przez film dokumentalny należy rozumieć wszelkie metody rejestrowania na taśmie filmowej rozmaitych aspektów rzeczywistości interpretowanych bądź jako faktycznie sfilmowane, bądź też jako jej wiarygodna i usprawiedliwiona rekonstrukcja”.

Pozwoliło to na nieco szersze rozumienie tworzenia filmów o rzeczywistości dopuszczających rekonstrukcję pewnych zdarzeń np. historycznych. Poskutkowało to również tym, że zaczęło powstawać coraz więcej filmów dokumentalnych. Z czasem zaczęto mieszać ze sobą gatunki. Tworzono filmy fabularne na podstawie prawdziwych wydarzeń, które często przeplatane były autentycznymi zapisami audiowizualnymi.

Dokumenty filmowe doczekały się również własnych festiwali i przeglądów. Co ciekawe jeden z najstarszych festiwali poświęconych dokumentom odbywa się w Polsce, która posiada całkiem niezłe zaplecze jeśli chodzi o ten gatunek filmowy. Krakowski Festiwal Filmowy organizowany od 1961 roku jest jedną z najważniejszych tego typu imprez na świecie. Oprócz tego w Polsce mamy jeszcze Tranzyt Festiwal, Planet Doc Film Festiwal oraz HumanDOC Festiwal, a obecnie w Warszawie trwa Watch Docs Festiwal. Kategoria dokumenty pojawia się także na najsłynniejszych festiwalach filmowych na świecie.

Oscary w tej dziedzinie przyznawane są od 1943 roku.
Jeśli chodzi o najciekawsze pozycje tego gatunku to trudno wybrać kilka. Niewątpliwie warte obejrzenia są takie filmy jak: „Super Size Me” o kulturze McDonald’s, „Dzieci z Leningradzkiego”, „Polański: Ścigany i pożądany”, „11 września. Niewygodne fakty” oraz „This is it” o Michaelu Jacksonie. Z polskich produkcji nie można przegapić: „Królika po berlińsku”, „Beats of Freedom – Zew wolności”, „Trans-misja” oraz „W milczeniu”.

Może i nie są tak popularne i chętnie oglądane jak filmy fabularne to jednak nadal cieszą się całkiem niezłą oglądalnością. I być może właśnie to, że dokument nie jest oglądany przez masy i dla nich przeznaczony, staje się dla widza bardziej wiarygodny, a przecież o to w tym wszystkim chodzi.

Ewa Gazda

Powiązane wpisy


Drogi czytelniku, nasza strona internetowa korzysta z plików cookies
Więcej informacji na ten temat znajdziesz tutaj.

Prawa autorskie © 2010-2014 NEWSFix Magazine.
Wszelkie prawa zastrzeżone.

Powrót do góry