Temat tygodnia: Granica między nauką a komercją

AKTUALNOŚCI, CIEKAWOSTKI, KUCHNIA, NAUKA, POLSKA, STYL ŻYCIA, ŚWIAT, ZDROWIE I URODA, ZWIERZĘTA

W ostatnich miesiącach na łamach wielu gazet pojawiły się informacje o najnowszych badaniach naukowych prowadzonych przez firmę Pepsico, do której należą marki takie jak Pepsi, Lay’s, Cheetos oraz Lipton. Pepsico rozpoczęło współpracę z firma Senomyx (www.senomyx.com)- amerykańską firmą biotechnologiczną, zajmującą się tworzeniem nowych dodatków smakowych w celu wzmocnienia smaku i zapachu pożywienia na drodze „inżynierii odwrotnej”(ang. „reverse engineering”).

© Darren Baker/ fotolia


Technika ta w tym przypadku polega na odtworzeniu naturalnego procesu rozpoznawania smaku w celu stworzenia jego laboratoryjnego odpowiednika. Zgodnie z informacjami ujawnionymi przez samą firmę, używają oni ludzkich receptorów białkowych reagujących na smak do testowania tysięcy potencjalnych dodatków do pożywienia w celu poprawy walorów smakowych żywności. Pośród obecnie dostępnych ludzkich tkanek z możliwością ekspresji ludzkich białek receptorowych GPCR, firma Senomyx zdecydowała się między innymi na użycie linii komórkowej HEK293(embrionalne ludzkie komórki nerkowe, ang. human embryonic kidney cells) do badań nad nowymi wzmacniaczami smaku i zapachu (1).

Linia komórkowa posłużyła im do uzyskania wyżej wspomnianych ludzkich receptorów smaku i pochodzi od zdrowego ludzkiego płodu, którego aborcja miała miejsce w latach 70-tych XX wieku w Holandii. Co ciekawe, wśród firm współpracujących z Senomyx znaleźć możemy gigantów takich jak Ajinomoto, Pepsico, Cadbury Adams, Kraft Foods, Firmenich, Campbell Soup, Solae oraz Nestlé. Dla przykładu firma Pepsico podpisała 4-letni kontrakt z Senomyc, za który zapłacono 30 milionów dolarów, o czym możemy przeczytać na łamach Wall Street Journal (2).

Pepsico postawiło sobie za cel uzyskania nowych niskokalorycznych substancji słodzących i zredukowanie zużycia ilości cukru o 25% w najbliższych 10 latach. Jakkolwiek szczytne cele postawiły sobie firmy produkujące żywność, ujawnienie szczegółów dotyczących współpracy znanych firm z firma Senomyx rozpoczęło ostra debatę. Zadano sobie pytanie czy uzywanie przez producentów żywności tkanek ludzkich z płodów uzyskiwanych na drodze aborcji jest etyczne. W założeniu linie komórkowe tego typu miały służyć dla celów medycznych a więc do produkcji szczepionek i nowych leków. Firma Senomyx nie ujawniła do chwili obecnej czy w swoich badaniach na zlecenie firm takich jak Pepsico używa linii HEK293. Ponadto, zgodnie z prawem amerykańskim, informacja jakiego typu wzmacniacze smaku są stosowane w pożywieniu oraz jakie jest ich źródło nie są wymagane na opakowaniu produktu spożywczego, ze względu na niewielkie ilości tych dodatków.

Na opakowaniu pojawia się jedynie informacja, że w pożywieniu znajdują się „sztuczne dodatki smakowe”. Jest to głównym powodem braku jakiejkolwiek kontroli tego typu wzmacniaczy smaku ze strony takich agencji jak Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA). W swojej decyzji z 28 lutego, 2012 niezależna amerykańska agencja państwowa jaką jest Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) stwierdziła iż, prowadzone obecnie przez Pepsico badania we współpracy z Senomyx, są zwykłą operacja biznesową (3).

Jak istotna jest rola etyki w nauce mówi ustawa z września 2011,USA. Ustawa HR 1249 zakazała patentowania ludzkich organizmów, zaliczając do nich ludzkie płody oraz embriony. Ustawa ta nie zmienia obecnie istniejących już patentów oraz nie zakazuje stosowania tkanek ludzkich, produktów biologicznych oraz ludzkich linii komórkowych takich jak np. HEK293. Otwiera to drzwi dla producentów produktów kosmetycznych takich jak te produkowane przez firmę Neucutis, których flagowym produktem były leki stosowane przy leczeniu ran.

Produkty Neocutis bazowały na komórkach uzyskanych z płodu ludzkiego. Fragment skory 14-tygodniowego płodu rodzaju męskiego został pobrany za zgoda rodziców dla celów medycznych na Uniwersytecie w Lozannie (Szwajcaria). Zgodnie z informacją dostarczoną przez firmę Neucutis, aborcja została wykonana, ponieważ dziecko nie miało szans przeżycia do czasu rozwiązania. W trakcie badań nad skórą płodu zaobserwowano, że mieszanina ludzkich hormonów wzrostu, cytokinin oraz antyoksydantów ma unikalne właściwości leczenia ran bez tworzenia się szram, poprawia elastyczność skory, wygładza zmarszczki i chroni skórę przed procesami starzenia. Firma opatentowała uzyskany produkt i określiła go mianem PSP® (ang. Processed Skin Cell Proteins).

Kolejnym krokiem było wypuszczenie na rynek kremów upiększających, w których zastosowano białka uzyskane z komórek ludzkiego płodu. Na chwilę obecną kremy tego typu są dostępne na rynku. Ustawodawstwo umożliwia stosowanie produktów biologicznych pochodzenia ludzkiego, produkcję kosmetyków z PSP® a także prowadzenie badań przez firmy produkujące żywność na ludzkich liniach komórkowych takich jak HEK293, ale ostatecznie to klient podejmuje decyzję czy chce kupić uzyskany w ten sposób produkt.

Ustawa HR 1249, która weszła w życie w USA w roku 2011 ma jasną intencję. Badania naukowe muszą respektować prawa człowieka i jego godność, nawet już na wczesnym etapie rozwoju. Prawo ma chronić człowieka przed wykorzystaniem go w celach komercyjnych a nauka ma służyć ludziom, nigdy na odwrót.

Katarzyna Lorenc-Kukuła

1. Human receptors for sweet and umami taste. Proc Natl Acad Sci U S A. 2002 April 2; 99(7): 4692–4696.
2. http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704554104575435312538637530.html
3. http://www.sec.gov/Archives/edgar/vprr/12/9999999997-12-002209

Powiązane wpisy

  • Dr-Metall

    A co mają linie komórkowe HEK293 z martwym płodem? Tak jak napisałem, niektóre środowiska próbują wmówić, że linia komórkowa to „biedne dziecko” i chcą zakazać prac w wykorzystaniem tych linii. Ten artykuł chcąc nie chcąc w ten temat się wpisuje. Co do mojego IF to „znawco” nie martw się, ma się dobrze i pnie w górę 🙂

  • allan

    Dr-Metall, o czym ty czlowieku mowisz? wez cos sobie na wstrzymanie i nie osmieszaj sie jak nie masz nic madrego do powiedzenia. Nazwales sie Dr. a nawet nie jestes w stanie pojac, co tu jest napisane.

  • Ajwannapusi

    @DrMetal a co ma zapłodnienie invitro o ktorym niekumaci rozważają w sejmie z wytwarzaniem napojow kremow i innych szitów ? nie za wiele … to dwie różne sprawy …

  • znawca

    Dr-Metall….to Dr to chyba tak dla jaj sobie wpisales albo nadali Ci z zasiedzenia? Jaki lobby anti in vitro..gdzie czlowieku to wyczytales w tym artykule? Jakie szerzenie niewiedzy – przeciez pytaczane sa publikacje, m.in. PNAS o czym Ty mozesz sobie pomazyc bo w zyiu nie opublikujesz (jezeli jestes naukowcem) wyzej niz IF 3.5. Coz trzeba byc wyrozumialym na idiotyzmy niektorych umyslow szkoda ze coraz ich wiecej w naszym kraju co widze na codzien.

  • Dr-Metall

    Widze, że wpisujemy się w lobby anty in vitro. Jakiś czas temu podniosło się halo, że na liniach komórkowych HEK293 pracowano przy produkcji kremów i od razu podniosły sie głosy, że to na ludzkich embrionach. Powodzenia w szerzeniu niewiedzy i propagowaniu nieprawdy w oparciu o ten brak wiedzy. A myślałem, że autorce zależeć będzie na propagowaniu nauki i wyjaśnieniu, czym są linie komórkowe – niestety się pomyliłem.

  • trop

    Bardzo fajny artykul. Dawno tak ciekawego artykulu nie czytalem. Wiele rzeczy mozna sie dowiedziec. Byle takich wiecej artykulow mozna sobie zyczyc!

  • dżon

    dobre dobre .. ciekawe czy ludziki z Pisu i inne mohery pija i jedzą CUDA bazujące na ludzkich embrionach 😀 Smacznego!


Drogi czytelniku, nasza strona internetowa korzysta z plików cookies
Więcej informacji na ten temat znajdziesz tutaj.

Prawa autorskie © 2010-2014 NEWSFix Magazine.
Wszelkie prawa zastrzeżone.

Powrót do góry